Przygotowanie do kolonoskopii bywa bardziej kłopotliwe niż samo badanie, zwłaszcza gdy nie wiadomo, ile płynów wypić, kiedy rozpocząć oczyszczanie i jak rozpoznać właściwy efekt. Clensia to preparat stosowany u dorosłych do oczyszczenia jelita przed kolonoskopią lub innym zabiegiem wymagającym pustego jelita. Poniżej wyjaśniam, jak działa, jak prawidłowo przygotować roztwór, czego nie łączyć z lekiem i kiedy potrzebny jest kontakt z lekarzem.
Najważniejsze informacje przed zastosowaniem preparatu
- Zastosowanie obejmuje oczyszczanie jelita przed badaniem endoskopowym lub radiologicznym.
- Pełna kuracja dla dorosłego wymaga 4 saszetek A i 4 saszetek B rozpuszczonych łącznie w 2 litrach wody.
- Podczas przygotowania trzeba przyjmować także klarowne płyny, aby ograniczyć ryzyko odwodnienia.
- Od rozpoczęcia oczyszczania do zakończenia zabiegu nie wolno spożywać stałych pokarmów.
- Ostatni klarowny płyn należy wypić najpóźniej 2 godziny przed badaniem, chyba że placówka zaleci inaczej.
Do czego służy ten lek i jak działa
Preparat służy do mechanicznego oczyszczenia jelita grubego przed kolonoskopią, badaniem radiologicznym lub innym zabiegiem, podczas którego resztki stolca mogłyby utrudnić ocenę błony śluzowej. Nie leczy przewlekłych zaparć i nie jest środkiem do samodzielnego stosowania „na oczyszczenie organizmu”.
Za działanie odpowiada przede wszystkim makrogol 4000, który zatrzymuje wodę w jelicie. Dodane elektrolity pomagają uzupełniać część składników traconych wraz z wodnistymi stolcami, a symetykon ogranicza tworzenie się gazów i piany. Efektem powinny być częste wypróżnienia, a pod koniec wydalanie niemal przejrzystego płynu.
Moim zdaniem najważniejsze jest realistyczne oczekiwanie. Biegunka po przyjęciu roztworu nie oznacza powikłania, lecz zamierzony efekt. Problemem staje się dopiero brak możliwości wypicia dawki, silny ból, omdlenie albo objawy odwodnienia.
Skład i wielkość opakowania
| Element | Zawartość jednej saszetki |
|---|---|
| Saszetka A, duża | Makrogol 4000, bezwodny siarczan sodu i symetykon |
| Saszetka B, mała | Cytrynian sodu, kwas cytrynowy, chlorek sodu i chlorek potasu |
| Jedno opakowanie | 4 saszetki A i 4 saszetki B, czyli pełna kuracja dla jednej osoby dorosłej |
Jak przygotować roztwór i przyjąć dawkę
Jedną porcję przygotowuje się z 2 saszetek A i 2 saszetek B. Ich zawartość należy wsypać do naczynia lub butelki, dodać dokładnie 1 litr wody i mieszać do całkowitego rozpuszczenia. Nie należy rozpuszczać saszetek osobno ani zmniejszać ilości wody, ponieważ zmienia to stężenie preparatu.
Cała kuracja obejmuje dwie takie porcje, czyli łącznie 2 litry roztworu. Najczęściej stosuje się jeden z dwóch schematów, ale ostateczne godziny powinny wynikać z instrukcji pracowni endoskopowej.
Pełna dawka wieczorem
- Wieczorem przed badaniem rozpuść 2 saszetki A i 2 saszetki B w 1 litrze wody.
- Wypij roztwór w ciągu około 1-1,5 godziny, najlepiej po 250 ml co 15-20 minut.
- Po przerwie trwającej około 1-2 godzin przygotuj drugą porcję z pozostałych saszetek.
- Wypij dodatkowo około 1 litr klarownego płynu, na przykład wody, herbaty bez mleka, klarownego soku bez miąższu lub lekkiego bulionu.
Dawka podzielona
W tym wariancie pierwszą porcję przyjmuje się wieczorem, a drugą rano w dniu badania. Po każdej porcji należy wypić dodatkowo co najmniej 500 ml klarownego płynu. Ten schemat często pozwala uzyskać lepsze oczyszczenie jelita, ale musi być zgodny z godziną badania i zaleceniami placówki.
Od rozpoczęcia przygotowania nie wolno jeść stałych pokarmów. Ostatnią porcję roztworu oraz inne płyny trzeba zakończyć co najmniej 2 godziny przed rozpoczęciem zabiegu. Jeżeli badanie będzie wykonywane w znieczuleniu, anestezjolog lub pracownia może zalecić jeszcze dłuższą przerwę.
Co wolno pić, a czego lepiej unikać
Podczas oczyszczania można sięgać po przezroczyste płyny bez cząstek stałych. Najprostszy wybór to woda, ale pomocne bywają również napoje bezalkoholowe, herbata, kawa bez mleka, klarowny sok bez miąższu oraz klarowny bulion.
- Dozwolone są woda, herbata bez mleka, kawa bez mleka i jasne napoje bezalkoholowe.
- Można wypić klarowny sok, o ile nie zawiera miąższu ani cząstek owoców.
- Należy unikać mleka, jogurtów, alkoholu, koktajli, zup z warzywami i napojów z miąższem.
- Nie należy samodzielnie dodawać do roztworu innych leków, suplementów ani dużej ilości soku.
Schłodzenie gotowego płynu może poprawić jego smak i ułatwić wypicie całości. Jeśli pojawiają się nudności, wzdęcie lub skurcze, rozsądniej jest zwolnić tempo picia niż zmuszać się do szybkiego przyjęcia kolejnej porcji. Gdy objawy nie ustępują, trzeba skontaktować się z personelem medycznym.
Kiedy potrzebna jest szczególna ostrożność
Przed zastosowaniem należy poinformować lekarza o chorobach przewodu pokarmowego, serca i nerek. Preparatu nie stosuje się przy podejrzeniu niedrożności jelit, perforacji przewodu pokarmowego, ciężkich zaburzeń opróżniania żołądka, toksycznego rozdęcia jelita ani u osoby nieprzytomnej.
Szczególnej kontroli wymagają osoby z ciężką niewydolnością nerek, niewydolnością serca, znacznym odwodnieniem, ciężką chorobą zapalną jelit lub zaburzeniami połykania. Dotyczy to również pacjentów w podeszłym wieku i osób w złym stanie ogólnym. W takich sytuacjach lekarz może zalecić ocenę elektrolitów i czynności nerek przed badaniem.
W litrze przygotowanego roztworu znajduje się około 3,88 g sodu oraz 11,2 mmol potasu. Ma to znaczenie przy chorobach nerek, diecie z ograniczeniem potasu, niewydolności serca i niektórych zaburzeniach gospodarki elektrolitowej.
Przeczytaj również: Eplenocard (eplerenon) - Lek na serce. Jak go stosować?
Leki przyjmowane na stałe
Intensywna biegunka może ograniczać wchłanianie innych leków. Dlatego doustnych produktów leczniczych nie powinno się przyjmować w czasie godziny przed zastosowaniem preparatu i godziny po nim, chyba że lekarz zaleci inaczej.
Trzeba zgłosić personelowi wszystkie przyjmowane leki, szczególnie diuretyki, inhibitory konwertazy angiotensyny, sartany, niesteroidowe leki przeciwzapalne, insulinę, leki przeciwkrzepliwe i przeciwpadaczkowe. Nie należy samodzielnie odstawiać żadnego z nich, ale plan przyjmowania warto ustalić przed dniem badania.
Jakie działania niepożądane mogą wystąpić
Najczęstsze dolegliwości wynikają z samego oczyszczania jelita. Należą do nich wodnista biegunka, nudności, wzdęcie, skurcze brzucha oraz podrażnienie skóry wokół odbytu. Zwykle słabną po zwolnieniu tempa picia lub krótkiej przerwie.
Pomaga picie małych porcji w regularnych odstępach, schłodzenie płynu i zabezpieczenie skóry delikatnym preparatem ochronnym. Nie próbowałbym jednak „przepychać” kolejnej porcji mimo nasilonego bólu lub powtarzających się wymiotów.
Natychmiastowej konsultacji wymagają omdlenie, silne zawroty głowy, bardzo mała ilość moczu, narastająca duszność, obrzęki, zaburzenia rytmu serca, silny lub nagły ból brzucha oraz krwawienie z odbytu. Rzadko mogą wystąpić reakcje alergiczne, takie jak pokrzywka, obrzęk twarzy lub trudności w oddychaniu.
Praktyczne szczegóły, które ułatwiają przygotowanie
Gotowy roztwór można przechowywać pod przykryciem w temperaturze poniżej 25°C albo w lodówce w temperaturze 2-8°C. Nie powinien być przechowywany dłużej niż 24 godziny. Najlepiej przygotować go w oznaczonym naczyniu o pojemności co najmniej 1 litra, aby nie pomylić ilości wody.
Preparat jest przeznaczony dla osób dorosłych i w Polsce jest wydawany na receptę. Cena pełnopłatnego opakowania może różnić się między aptekami i zmieniać się w czasie, dlatego przed zakupem warto sprawdzić bieżącą odpłatność oraz dostępność.
Największą różnicę dla jakości kolonoskopii robi nie tempo wypicia, lecz przyjęcie całej zaleconej dawki i odpowiednie nawodnienie. Jeśli instrukcja pracowni różni się od ogólnego schematu z ulotki, pierwszeństwo ma indywidualne zalecenie lekarza lub ośrodka wykonującego badanie.
