Duszność, świsty i kaszel nie zawsze oznaczają, że wystarczy inhalator stosowany doraźnie. Lek Asaris łączy działanie przeciwzapalnego kortykosteroidu wziewnego z długo działającym lekiem rozszerzającym oskrzela, dlatego stosuje się go przede wszystkim jako terapię podtrzymującą astmy, a w określonej dawce także POChP. Wyjaśniam, jak działa, komu może zostać przepisany, czym różnią się dostępne inhalatory, jak prawidłowo wykonać inhalację i kiedy skontaktować się z lekarzem.
Najważniejsze informacje o leczeniu inhalacyjnym astmy i POChP
- Dwie substancje czynne działają jednocześnie na stan zapalny i zwężenie oskrzeli.
- Preparat stosuje się codziennie, nawet wtedy, gdy objawy chwilowo nie występują.
- Nie służy do przerywania nagłego napadu duszności. Do tego potrzebny jest szybko działający inhalator doraźny.
- W astmie dostępne są różne moce, natomiast w POChP wskazanie dotyczy przede wszystkim dawki 500 μg flutykazonu i 50 μg salmeterolu.
- Po inhalacji proszku lub aerozolu trzeba wypłukać usta wodą i ją wypluć, aby ograniczyć ryzyko chrypki i pleśniawek.
Jak działa połączenie flutykazonu i salmeterolu
Preparat zawiera flutykazonu propionian i salmeterol. Pierwsza substancja jest kortykosteroidem wziewnym, czyli lekiem, który zmniejsza stan zapalny, obrzęk i nadreaktywność dróg oddechowych. Druga należy do długo działających β2-mimetyków i pomaga utrzymać oskrzela w stanie rozkurczu przez co najmniej około 12 godzin.
To połączenie ma sens wtedy, gdy sam kortykosteroid wziewny nie zapewnia wystarczającej kontroli objawów albo lekarz uzna, że pacjent potrzebuje obu mechanizmów działania. Z mojego punktu widzenia najważniejsze jest właściwe rozróżnienie celu terapii: jest to lek kontrolujący chorobę, a nie środek do szybkiego przerwania napadu duszności.
Przy nagłym nasileniu duszności, świstów lub ucisku w klatce piersiowej należy użyć zaleconego inhalatora ratunkowego, na przykład zawierającego salbutamol. Jeżeli lek doraźny działa słabiej niż zwykle albo trzeba stosować go częściej, nie należy samodzielnie zwiększać liczby inhalacji terapii podtrzymującej. To sygnał do pilnego kontaktu z lekarzem.
Kiedy lekarz może zalecić ten lek
W astmie połączenie flutykazonu i salmeterolu stosuje się u dorosłych, młodzieży i wybranych dzieci, gdy objawy nie są dobrze kontrolowane mimo leczenia kortykosteroidem wziewnym oraz lekiem doraźnym. Nie jest to typowy wybór do samodzielnego rozpoczęcia leczenia łagodnej astmy. Dawkę dobiera się do ciężkości choroby i dawki steroidu, a po uzyskaniu poprawy lekarz może rozważyć zmniejszenie intensywności terapii.
W POChP wskazanie dotyczy określonego obrazu choroby, a nie każdego pacjenta z przewlekłą obturacją. Zgodnie z informacjami w Rejestrze Produktów Leczniczych dawka 500 μg flutykazonu z 50 μg salmeterolu jest przeznaczona dla dorosłych z FEV1 poniżej 60% wartości należnej przed podaniem leku rozszerzającego oskrzela, nawracającymi zaostrzeniami i utrzymującymi się objawami mimo regularnego stosowania leków rozszerzających oskrzela.
| Postać i moc | Typowe zastosowanie według charakterystyki | Najważniejsze ograniczenie |
|---|---|---|
| Proszek 100 μg + 50 μg | Astma u dorosłych, młodzieży oraz dzieci od 4. roku życia | Nie jest przeznaczony do ciężkiej astmy jako samodzielnie dobrany wariant |
| Proszek 250 μg + 50 μg | Astma u dorosłych i młodzieży, gdy potrzebna jest większa dawka steroidu | Nie należy zmieniać mocy bez kontroli lekarskiej |
| Proszek 500 μg + 50 μg | Astma oraz określone przypadki POChP u dorosłych | W POChP zastosowanie zależy od parametrów spirometrii i historii zaostrzeń |
| Aerozol pMDI 50, 125 lub 250 μg + 25 μg | Przede wszystkim leczenie podtrzymujące astmy | Wymaga skoordynowania naciśnięcia pojemnika z powolnym wdechem |
Nie należy traktować różnych postaci jako zamienników przeliczanych samodzielnie mikrogram za mikrogram. Proszek i aerozol mają inne moce, inną technikę podania i inne zalecenia. W praktyce właśnie pomylenie inhalatora lub dawki jest jednym z błędów, które mogą sprawić, że leczenie pozornie „nie działa”.
Jak prawidłowo wykonywać inhalacje
Proszek do inhalacji
W inhalatorze proszkowym trzeba najpierw otworzyć urządzenie i przygotować pojedynczą dawkę zgodnie z instrukcją. Po wykonaniu spokojnego wydechu, ale nie do wnętrza inhalatora, należy szczelnie objąć ustnik ustami i wykonać głęboki, zdecydowany wdech przez usta. Po nim dobrze jest wstrzymać oddech na kilka sekund, a następnie spokojnie wypuścić powietrze.
Nie należy bez potrzeby przesuwać suwaka, ponieważ może to przygotować i zmarnować kolejną dawkę. Licznik dawek trzeba kontrolować regularnie, szczególnie przed wyjściem z domu. Po zakończeniu inhalacji najlepiej wypłukać usta wodą i ją wypluć, co ogranicza ryzyko kandydozy jamy ustnej, chrypki i podrażnienia gardła.
Aerozol pMDI
W przypadku aerozolu, takiego jak Asaris pMDI, przed użyciem należy wstrząsnąć inhalatorem, wykonać spokojny wydech, rozpocząć powolny głęboki wdech i równocześnie nacisnąć pojemnik. Po podaniu dawki trzeba wstrzymać oddech na kilka sekund. Jeśli koordynacja tych czynności sprawia trudność, lekarz lub farmaceuta może zalecić komorę inhalacyjną.
Jeżeli podczas inhalacji pojawia się widoczna mgła wydostająca się z ust lub nosa, technika prawdopodobnie jest nieprawidłowa. Warto wtedy poprosić farmaceutę, pielęgniarkę albo lekarza o sprawdzenie sposobu używania urządzenia. Sam fakt posiadania dobrego leku nie wystarczy, jeśli większość dawki zatrzymuje się w jamie ustnej zamiast trafić do płuc.
Przeczytaj również: Opatanol - Kiedy krople na alergię oczu pomogą, a kiedy nie?
Co zrobić przy pominięciu dawki
Pominiętą dawkę należy przyjąć po przypomnieniu sobie, o ile nie zbliża się pora kolejnej. Nie wolno stosować dawki podwójnej. Leku nie należy nagle odstawiać ani samodzielnie zmniejszać jego ilości, nawet gdy objawy wyraźnie się poprawiły.
Jakie działania niepożądane mogą się pojawić
Do częstszych problemów należą ból głowy, chrypka, pleśniawki w jamie ustnej, ból języka, bóle mięśni i stawów. Płukanie ust po każdej dawce realnie zmniejsza ryzyko miejscowych działań niepożądanych. Jeśli pleśniawki lub chrypka utrzymują się mimo prawidłowej techniki, trzeba omówić to z lekarzem.
Salmeterol może powodować drżenie rąk, kołatanie serca lub przyspieszenie jego czynności. Zwykle są to objawy przejściowe, ale silne kołatanie, nierówne bicie serca, omdlenie albo ból w klatce piersiowej wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.
U osób leczonych z powodu POChP trzeba zwrócić uwagę na objawy zapalenia płuc, takie jak gorączka, dreszcze, zmiana koloru lub ilości plwociny, nasilenie kaszlu i większe trudności w oddychaniu. Nie każda infekcja oznacza konieczność odstawienia leku, ale pogorszenie stanu powinno zostać ocenione medycznie.
Długotrwałe stosowanie dużych dawek kortykosteroidu wziewnego może rzadko wpływać na cały organizm. Możliwe są między innymi zaburzenia pracy nadnerczy, zmniejszenie gęstości kości, zaćma, jaskra, wzrost stężenia glukozy i spowolnienie wzrostu u dzieci. Dlatego rozsądna zasada brzmi najmniejsza dawka zapewniająca kontrolę choroby, regularnie oceniana przez lekarza.
Przeciwwskazania, choroby współistniejące i interakcje
Nie wolno stosować preparatu przy uczuleniu na flutykazon, salmeterol lub składnik pomocniczy właściwy dla danej postaci. Proszek zawiera niewielką ilość laktozy, około 12,9-13,3 mg w jednej dawce, dlatego osoby z rozpoznaną nietolerancją niektórych cukrów powinny omówić to z lekarzem.
Przed rozpoczęciem leczenia trzeba zgłosić choroby serca, zaburzenia rytmu, nadciśnienie, nadczynność tarczycy, cukrzycę, niski poziom potasu oraz przebytą lub aktywną gruźlicę i inne zakażenia płuc. Ostrożności wymagają także ciąża i karmienie piersią. Sam fakt stosowania leku wziewnego nie oznacza, że wszystkie choroby współistniejące przestają mieć znaczenie.
Istotne są również przyjmowane leki. Lekarz powinien wiedzieć o beta-blokerach, a także o niektórych lekach przeciwgrzybiczych, antybiotykach i lekach stosowanych w zakażeniu HIV, między innymi ketokonazolu, itrakonazolu, erytromycynie, rytonawirze lub kobicystacie. Mogą one zwiększać działanie flutykazonu albo salmeterolu i podnosić ryzyko działań ogólnoustrojowych.
Nagłe trudności w oddychaniu, obrzęk ust, języka lub gardła, uogólniona pokrzywka albo gwałtowne nasilenie świstów po inhalacji mogą oznaczać reakcję alergiczną. W takiej sytuacji trzeba natychmiast szukać pomocy medycznej, zamiast wykonywać kolejne dawki na własną rękę.
Co sprawdzić przed kolejną wizytą u lekarza
Przed konsultacją dobrze zanotować, jak często występują duszność i świsty, ile razy używany jest inhalator doraźny oraz czy objawy budzą w nocy. Pomocna będzie też informacja o pominiętych dawkach i o tym, czy inhalator jest proszkiem, czy aerozolem. Takie szczegóły pozwalają lekarzowi ocenić zarówno skuteczność leczenia, jak i technikę inhalacji.
Najważniejsze pytanie nie brzmi wyłącznie „jaka dawka jest najmocniejsza?”, lecz „jaka dawka zapewnia kontrolę przy możliwie małym ryzyku działań niepożądanych?”. Jeśli choroba jest stabilna, lekarz może rozważyć stopniowe ograniczenie leczenia. Jeśli jednak rośnie zapotrzebowanie na lek ratunkowy, pojawiają się nocne objawy lub infekcje płuc, potrzebna jest ponowna ocena terapii, a nie samodzielne zwiększanie liczby inhalacji.
Najbezpieczniej traktować ten lek jako element codziennego planu leczenia, sprawdzać technikę przy każdej kontroli i zawsze mieć osobno zalecony inhalator doraźny. To proste rozdzielenie ról pomaga uniknąć najpoważniejszego nieporozumienia, czyli oczekiwania, że lek podtrzymujący zadziała jak środek ratunkowy podczas nagłego napadu duszności.
